Co to jest kryptyda?
Być może do tej pory nigdy jeszcze nie słyszałaś określenia kryptyda?! Jednak na pewno o jakieś słyszałaś. Mówi się o nich czasem w telewizji nawet we wiadomościach, pojawiają się w książkach i jako atrakcje turystyczne w danym regionie.
Kryptydy ponoć występują w wielu różnych miejscach na świecie, mają różne kształty i żyją w skrajnie różnych warunkach. O ile istnieją naprawdę!?? Dobrym i słynnym przykładem kryptydy jest bowiem np. Yeti, Nessie czy człowiek ćma.
Co to znaczy kryptyda?
Określeniem kryptyda (ang. cryptid) określamy hipotetyczne zwierzę (czasem też roślinę). Czyli takie, w przypadku którego nie mamy pewności czy istnieje. Najczęściej jest to spowodowane brakiem dostatecznych dowodów mogących potwierdzić, że dany gatunek istnieje. Zwierzęta te nie są uznawane przez naukę (a przynajmniej przez jej tradycyjny nurt).
Warto wiedzieć, że w momencie gdy uda nam się udowodnić istnienie danego zwierzęcia przestaje on być uznawany za krytydę. Jak by co niektóre wymarłe współcześnie stworzenia też są czasem uznawane za kryptydy (bo nie ma dowodów, że nadal istnieją).
Jaka nauka zajmuje się badaniem kryptyd?
Badaniem kryptyd zajmuje się kryptozoologia. Przez niektórych spotkanie z kryptydą może być uznane za zjawisko paranormalne. Niektóre teorie uznają bowiem, że niektóre istoty „nie pochodzą z ziemi lub z naszego wymiaru”.
Jak nietrudno się domyśleć w związku z brakiem dowodów istnienie kryptyd wiele osób podchodzi do tego zjawiska sceptycznie.
Jakie są rodzaje kryptyd?
Kryptydy najczęściej dzielimy na 3 grupy oparte o środowisko życia:
- lądowe,
- wodne,
- powietrzne.
Podział ten jest bardzo ogólny i często bardzo nie precyzyjny. Ponieważ znane są opowieści to istotach, które miały być zarówno lądowe jak i wodne. W śród lądowych istnieje też wiele podgrup jak np. człowiekowate.
Podział kryptyg pod względem dowodów ich istnienia
Kryptydy można też podzielić pod kontem tego co o nich wiemy. Czyli czy i jakie dowody ich istnienia pojawiły się na przełomie lat. Bądź też co wyklucza ich istnieniu (bo np. ktoś pomylił ze sobą gatunki zwierząt).
Tak więc mamy:
- Niepotwierdzone – kryptydy, na których istnienie nie ma dowodów.
- Zdyskredytowane; (wyjaśnienie) – kryptydy, których istnienie zostało obalone przez dowody.
- Proponowane; (nazwa zwierzęcia) – kryptydy, z alternatywnym wyjaśnieniem będącym do zaakceptowania przez społeczeństwo naukowe,
- Wymarłe – zwierzęta, które powszechnie uznaje się za wymarłe.
Zwierzęta, które nie są już uważane za kryptydy
Kiedy np. kryptozoologom, naukowcom lub innym ludziom uda się udowodnić, że jednak mimo wszystko dany gatunek istnieje przestają być one kryptydami. Warto wiedzieć, że takie sytuacje się zdążają co jakiś czas.
- Potwierdzone (nazwa zwierzęcia lub przyczyna) – udało się potwierdzić istnienie zwierzęcia.
- Mistyfikacja – udało się zdemaskować oszustów twierdzących, że dana istota istnieje,
- Dawne – zwierzęta, które kiedyś dawno uważane były za kryptydy.
Przykładowe kryptydy
Już na początku wspomniałam o kilku bardziej znanych kryptydach czyli o Yeti, Nessie i człowieku ćmie (Mothman). Oprócz nich jest jeszcze dużo więcej podobnych istot. Takich jak:
- Chupacabra – zwana też kozim wampirem, sieje podobno zamęt w Meksyku,
- Wielka stopa – amerykański krewniak Yeti, zwany także człowiekiem lasu,
- Wendigo – człekokształtna istota, polująca na ludzi w lasach,
- Biskup morski – istota przypominająca połączenie ryby z człowiekiem (w stroju biskupa). Podobno wyłowiono je z wód Bałtyku w XVI wieku,
- Jackalope – królik z porożem,
To oczywiście tylko przykłady, bo każdy rejon świata jak by dobrze poszukać ma jakieś takie stworzenie.
W branży IT jestem już od 2007 roku. W tym czasie zajmowałam się głównie tematyką pozycjonowania i budowy stron internetowych. Hobbistycznie zajmuje się fotografią, podróżami (głównie tymi mikro). Interesuje się mitologią (Nordycką, Grecką i Rzymską) i historią.
